Inmiddels alweer een aantal jaren geleden schreef Thom Letteboer naar aanleiding van het toenmalig 120-jarig bestaan van de vereniging een onderhoudend en informatief geschiedkundig verslag van de oudste vereniging van Wijhe!

De Wijhese Harmonie
Geschiedenis van een 120-jarige vereniging
door Thom Letteboer
De Wijhese Harmonie is misschien wel de oudste vereniging in de gemeente Olst-Wijhe. Op 21 juli 1883 werd de vereniging opgericht als een kneuterig fanfarekorps, dat uitsluitend bestond uit de gegoede burgerij. In de afgelopen 120 jaar heeft de Harmonie een duidelijke bijdrage gehad in het sociale leven van het dorp Wijhe. Hieronder een beknopt overzicht van de rijke historie.

• Een kersverse fanfare • Van fanfare naar harmonie • Na de oorlog • Een nieuwe generatie spelers 
• Het honderdjarig bestaan • De laatste twintig jaar • Malletband • Tot slot
Een kersverse fanfare
De eerste dirigent, de heer Wagner (muziekdocent uit Zwolle), had de moeilijke taak het korps enige muzikale vaardigheden aan te leren. Vooral in de eerste jaren had men moeite met het verzamelen van geld. Voor het startkapitaal wist men in 1885 een kleine fl 485,00 bij elkaar te brengen. Nu een bescheiden bedrag maar toen een kapitaal. Helaas bleek het een te klein bedrag, want na een jaar had men al een kastekort. De vereniging schreef daarom renteloze aandelen uit van fl. 0,25 en de leden van de Wijhese Fanfare voelden zich zo bij de zaak betrokken, dat ze allen een aandeel kochten. Helaas bleek het tekort nog niet opgelost en dus werd de heer Wagner noodgedwongen voor drie maanden op vakantie gestuurd.

In 1886 werd het eerste concert gegeven in zaal "Nulft" aan de Nieuwendijk. Omdat de heer Wagner pas na twee en een half jaar een rekening aan het bestuur gaf van door hem uitgeschreven muziek (een rekening van maar liefst fl. 1,50!), kreeg hij op staande voet ontslag.

Jaren later – in 1900 – haalde de vereniging "Den Edelachtbare Heer Schimmelpenninck" in. De heer Schimmelpennick was de nieuwe burger vader en deze heer werd later zelfs een belangrijk sponsor. Langzaam maar zeker kreeg de fanfare meer zelfvertrouwen en ging zij in 1903 meedoen aan een festival in Olst. Groot was het enthousiasme toen de heren muzikanten daar een derde prijs binnen wisten te slepen.

Bij Baron van Pallandt – de toenmalige Baron van havezate Nijenhuis – waren de leden graag geziene gasten. Maar helaas klonk niet alles wat de muzikanten speelden even zuiver. De baron had namelijk de gewoonte rijkelijk op "Rozijnen op Brandewijn" te trakteren. Sommige muzikanten konden de drank niet verdragen en bliezen de rozijnen uit de “boerenjongens" spontaan het instrument in. Na afloop van een zo’n serenade waren de muzikanten hun vaandeldrager kwijt. Nader onderzoek toonde aan, dat hij een grondig brandewijnonderzoek aan het uitvoeren was in de kelders van het Nijenhuis. De baron bedankte toen als donateur.

Toen Z.K.H. Prins Hendrik (de echtgenoot van koningin Wilhelmina) een bezoek bracht aan Wijhe – dat was in 1909 – gaf de fanfare een muzikale hulde. Ook werd er in dit jaar een verplaatsbare muziektent aangeschaft. De tent kwam in de tuin van de weduwe "Nulft" te staan (nu staan er de auto's van Roessink). De firma Schuurman leverde de tent voor “slechts” fl. 279,-. De aankoop werd wederom gefinancierd door verkoop van renteloze aandelen. Er moet wel een gezellige sfeer hebben gehangen, als de fanfare hier zat te oefenen.

In het jaar 1914 behaalde de vereniging een eerste prijs.<foto o.l.v. de heer brummelman> Dit succes werd dunnetjes overgedaan in 1920 te Heerde. De afstand werd in die tijd afgelegd per fiets, dus was Heerde een mooie plaats voor een concours. Het juryrapport vol "eenige critische" aantekeningen is er nog, maar helaas vermeldt zij niet welke korpsen er nog meer aantraden. Toen de fanfare in 1921 "slechts" een derde prijs behaalde, werd de woede afgereageerd op een conducteur, die twee leden een bekeuring wilde geven voor "Rooken in een Niet-Rooken coupé". De "onsympathieke" conducteur werd gemolesteerd en kreeg enkele duwen, zodat er in Deventer politiehulp moest worden ingeroepen.

Door de toenemende bekendheid van het korps, de prestaties van de leden en de activiteiten van het bestuur, leidden ertoe dat in 1928 een groot festival werd georganiseerd. Het dorp stroomde leeg, toen een vereniging uit Hengelo "De Slag bij Waterloo" speelde. Deze vereniging liet zich begeleiden door échte donderbussen.

Van fanfare naar harmonie
In die jaren werd de fanfare omgedoopt in een harmonie. De fanfare leed aan bloedarmoede en kon elk extra lid goed gebruiken. Dus waarom kunnen geen leden van de “Wijhese Symphonie” lid worden? Op de jaarvergadering van 1932 werd besloten witte petten (kosten maar liefst fl. 3,- per stuk) te kopen. Om deze aanschaf te kunnen be­kostigen, werd een verloting op stapel gezet met als hoofdprijs een lampenkap. Tijdens de eerste keer dat deze pet gedragen werd, kreeg de Harmonie al een regenbui op haar hoofd.
De toenmalige secretaris schreef: "Onze petten hebben al danig geleden van deze harde regen".Het waren – ondanks de successen – magere jaren. Door de instelling van de Cultuurkamer, tijdens de Duitse bezetting staakte de harmonie haar activiteiten. De harmonie wilde niet bij de cultuurkamer worden ondergebracht! Zo ging een moeizaam brandende kaars alsnog uit.

Na de oorlog

Op 13 juni 1945 werden de nieuwe bepalingen van de statuten door de leden aangenomen. Een bewijs dus dat de "Wijhesche Harmonie" nieuw leven werd ingeblazen. In die dagen kostte een donateurschap "slechts" fl. 2,-, en een lidmaatschap fl. 5,- per jaar. In juli van hetzelfde jaar stuurde het nieuw bestuur – onder leiding van de heren Jan van der Worp en Anton Nolte – een brief naar de gemeente, waar in stond dat de "Wijhesche Harmonie" opnieuw was opgericht. In een sneltreinvaart werd de vereniging opgebouwd. Men wist in slechts drie jaar tijd te promoveren naar de eerste divisie. Verschillende activiteiten – zoals het laten maken van een film in 1950 (waarbij het hele dorp meedeed) – werden verzonnen om het broodnodige geld binnen te krijgen.

In 1953 stond een uitgebreid programma op de agenda. De Wijhese Harmonie werd zeventig en dit feit moest uitbundig gevierd worden. Het hele dorp leefde mee met de plaatselijke vereniging en mede daardoor werd haar verjaardag één groot feest. Voor het concours – op 18 en 18 juli – werden kosten nog moeite gespaard. Vele verenigingen lieten per briefkaart weten hoe ze naar Wijhe zouden komen. Grappig is de afwijzing van pastoor Cosijnse. Hij bedankte voor een lidmaatschap in het Erecomité. De eerwaarde verklaarde dat hij – gezien zijn functie – ook verantwoordelijk was voor de gehele gang van zaken tijdens de feestviering. Of dat ook zo is? Er zijn verhalen bekend, dat de eerwaarde liever zijn parochianen naar de katholieke vereniging “Amicitia” zag gaan (overigens ontstaan vanuit de Wijhese Fanfare); wellicht was hij bang voor gezichtsverlies.

De jaren na het jubileum waren rustig en vredig. Misschien wel te rustig want er werd behoorlijk verzuimd bij repetities. Tijdens de jaarvergadering werd voorgesteld iemand het lidmaatschap te ontzeggen, als hij twee keer achtereen niet op de repetities verschenen was. Of er daadwerkelijk mensen zijn weggestuurd? Af en toe gaf de harmonie een serenade; op 22 juni 1956 bijvoorbeeld. Toen behaalde de brandweerploeg van de linoleumfabriek een eerste prijs.Ter gelegenheid van haar 75-jarig bestaan gaf de harmonie op 19 juli 1958 een jubileumconcert in de muziektent. Helaas waren weinig mensen getuige van het heuglijke feit.

In 1960 werd het 1000-jarig bestaan gevierd van het dorp Wijhe. Het 1000-jarig bestaan werd een feest, waarover de oudere dorpsgenoten nog steeds spreken. Zelfs de landelijke pers berichtte over de georganiseerde feesten. Tijdens de feestweek (deze werd gehouden van maandag 18 juli tot 23 juli) verleende de vereniging drie keer haar medewerking, zoals bijvoorbeeld bij de grote optocht op 23 juni. Drie jaar later kreeg de harmonie haar eerste (blauwe) uniformen. Een onafhankelijk comité had de nodige gelden bijeen geraapt (zal wel een aanzienlijk bedrag geweest zijn). Zustervereniging "Amicitia" liep in dezelfde uniformen rond en zo kon men gemakkelijk uniformen uitwisselen. Wel ontstond er enige opschudding, toen bleek dat "Amicitia" twee pakken ongebruikt in het dorpscafé had hangen terwijl de harmonie om uniformen verlegen zat.

Een nieuwe generatie spelers

Toen in hetzelfde jaar het eerste vrouwelijke lid – mevrouw Greet van Zanten – zich bij de vereniging aanmeldde, stuitte dit tegen de borst van pastoor Cosijnse. Hij vond dat de schapen van de bokken gescheiden moesten blijven. Voorzitter Jan van der Worp vertelde de "herder", dat hij zich geen zorgen hoefde te maken; de harmonie bleef een kuise vereniging.

Op 5 juli 1965 werd de "Wijhese Jeugddrumband" opgenomen in de Harmonie. Deze drumband was opgericht op 11 september 1958. Door de muzikaliteit van haar instructeur, de heer Brummelman (overigens ook lid van de Wijhese Harmonie), deed de "Wijhese Jeugddrumband" al gauw mee aan talloze feesten en optochten. De drumband mocht zelfs een keer meelopen in het defilé op "Paleis Soestdijk". De harmonie was blij met de fusie; de harmonie beschikte nu over meer slagwerkers.

Het jaar 1968 bleek een jaar van onrust. De net opgerichte kapel, de "Wieh'se Stroband", bleek een gouden greep. Het geld stroomde binnen door haar optredens. Enkele kapelleden vonden, dat ze een vergoeding moesten krijgen voor hun extra inzet. Het bestuur was het hier niet mee eens. Tijdens een serenade op de Elshof veranderde het meningsverschil in een ruzie. Gelukkig sloeg men niet elkaar de hersens in, maar een blijvende verstandelijke schade leverde dit wel op. Zeven leden bedankten! De toenmalige dirigent – de heer Proper – moest in allerijl de jeugdige muzikanten opleiden, zodat zij in het orkest de lege plekken konden opvullen.

Omdat men nog in 1969 speelde op antieke instrumenten (sommige instrumenten waren zelfs zestig jaar oud!), was een geldinzamelingsactie noodzakelijk. Het lukte de Harmonie fl. 14.000,- bij elkaar te sprokkelen. Nu konden de oude instrumenten de kast ingegooid worden. Na vierenvijftig jaar lief en leed te hebben gedeeld, nam Anton Nolte in 1973 afscheid van de Wijhese Harmonie. "We hadden u graag een reisje naar uw dochter in Afrika aangeboden", vertelde Jan van der Worp in zijn toespraak, "Maar de kas is flink geslonken, en dus is het bij een doos sigaren gebleven!"
In hetzelfde jaar gaf de 82-jarige kleermaker/kapper A. Boerhof een nieuw vaandel aan het bestuur. De Wijhese Harmonie bestond immers negentig jaar. Tal van activiteiten zagen het daglicht. Op zaterdag 15 september werd een concours georganiseerd en op donderdag 13 september gaf de Harmonie samen met zangvereniging "Excelsior" een jubileumconcert in de R.K. kerk.

Op 30 maart 1978 behaalde de "Wieh'se Stro­band” een eerste prijs op het "Open Oostelijk Kampioenschap van Blaaskapellen". Op zeer bejaarde leeftijd maakte de heer Boerhof nog een vaandel voor de drumband. Het smaakvolle blauwe uniform werd vervangen door het bruine. "Gekozen werd voor een pak, dat steeds modern blijft!", stond te lezen in de "Wijhenaar". Gelukkig veranderen smaken nog wel eens.
Na achttien jaar dirigentschap nam de heer A. Properin 1982 afscheid. Hij had de dirigent­stok voor het eerst bij de harmonie mogen vasthouden en dat deed hij 18 jaar lang! Ook moest men afscheid nemen van de aartsvader van de drumband; de heer Brummelman.

Het honderdjarig bestaan

WH bij 100 jarig bestaan In 1983 kon de Wijhese Harmonie haar jubileum vieren. Jaren van voorbereiding gingen aan het "eeuwfeest" vooraf. Er werd een concert gegeven op de omloop van de molen (op de Molenbelt), er kwam weer een concours en op het grasveld voor de "Tellegenschool" verrees een feesttent. In die feesttent trad de bekende buutreedner Pierre Cnoops met zijn "Glanerbrugger muzikanten" op en werd een legendarische opvoering van de "Fremersberg" gegeven. Toen de onweersbui uit de "Fremersberg" uitgebeeld werd, barstte buiten het noodweer los. "Kom, kijk en huiver" werd het motto. Toen de Fremersberg herhaald werd, de zondag na de première, zat de tent tot de nok toe vol. Dat was geen wonder; het concert was op die dag namelijk gratis. Als afsluiting van een druk jaar, voerde de harmonie de revue "De Muzikale Notulen" op. De musical was gebaseerd op grappige voorvallen die opgeschreven waren in de notulen. Mevrouw Teunissen was de grote vrouw achter deze revue. Ook in de zeventiger jaren bleek ze zeer creatief in het bedenken van kleine "musicals". Juist door haar regie en inzet waren de jaarlijkse uitvoeringen grote succesnummers geweest.

De laatste twintig jaar

Op 17 januari 1986 verloor de harmonie haar erevoorzitter Jan van der Worp. Achtentwintig jaar had hij de voorzittershamer vast mogen houden (van 1945 tot 1974). Na een grondige verbouwing kon in maart 1988 het nieuwe clubhuis van de harmonie geopend worden. In de voorgaande jaren was men al druk aan het zoeken geweest.
Waren de drumbandleden in 1978 blij met een gammel houten en tweedehandse bibliotheek van de gemeente (in de Stationssstraat), in 1983 liet de toenmalige voorzitter – Klaas Kluinhaar – een oog vallen op het voormalige bibliotheekgebouw aan de Beatrixlaan.Helaas, het College van Burgemeester en Wethouders verkocht het pand aan een particulier. De harmonie moest op zoek naar een ander onderkomen. Het nieuwe onderkomen werd het voormalige winkelpand aan de Jakke. Omdat aanwonenden klaagden over geluidshinder werd na 11 jaar een nieuw onderkomen gevonden in een voormalige geluidsstudio op het industrieterrein. Deze ruimte kon op 26 juni 1999 worden geopend.

Malletband

In de jaren tachtig kende de 'Drumband van de Wijhese Harmonie' enkele succesjaren onder instructeur Hoogers. Langzaam maar zeker veranderde de drumband in een malletband (drumband met lyra's en xylofoons e.d.) en in deze formatie kwam de band eind jaren tachtig en begin jaren negentig zelfs in de eredivisie. Na het vertrek van de heer Hoogers liep alles niet zo soepel meer en door gebrek aan enthousiaste leden stopte de groep in 1996 met haar activiteiten.

Tot slot

Anno 2004 beschikt de harmonie over een orkest en een jeugdorkest. En met een gloednieuw uniform kan de 'Wijhese Harmonie' goed voor de dag komen. De harmonie is een vereniging met enthousiaste leden, die samen muziek maken in een prettige en ontspannen sfeer. Zo’n vereniging kan als “krasse oude dame” nog jaren voort!


LANG LEVE DE WIJHESE HARMONIE !